Γράφει ο κ. Καλαντζής Χρήστος, Μαιευτήρας - Χειρουργός Γυναικολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής Αθηνών

Η υγεία του μαστού αποτελεί βασικό πυλώνα της γυναικείας πρόληψης σε κάθε ηλικία. Ο καρκίνος του μαστού είναι η συχνότερη κακοήθεια στις γυναίκες παγκοσμίως, ωστόσο όταν διαγνωστεί έγκαιρα, τα ποσοστά ίασης είναι εξαιρετικά υψηλά.

Η σωστή ενημέρωση, η εξατομικευμένη παρακολούθηση και η έγκαιρη διάγνωση αποτελούν τα σημαντικότερα εργαλεία προστασίας της γυναικείας υγείας.

Γιατί είναι σημαντική η πρόληψη στην υγεία του μαστού?

Η πρόληψη επιτρέπει την ανίχνευση αλλοιώσεων πριν γίνουν ψηλαφητές ή προκαλέσουν συμπτώματα.

Ο προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει:

• Αυτοεξέταση μαστών

• Κλινική εξέταση από γυναικολόγο

• Μαστογραφία

• Υπερηχογράφημα μαστών όπου ενδείκνυται

Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να μειώσει σημαντικά τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.

Πότε πρέπει να γίνεται η πρώτη μαστογραφία?

Η έναρξη του προληπτικού ελέγχου εξατομικεύεται, ωστόσο υπάρχουν γενικές κατευθυντήριες οδηγίες.

Γυναίκες μέσου κινδύνου

• Μια αρχική μαστογραφία αναφοράς μπορεί να πραγματοποιηθεί γύρω στα 35 έτη, κατά περίπτωση.

• Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος συνιστάται από την ηλικία των 40 ετών.

Γυναίκες αυξημένου κινδύνου

Ο έλεγχος ξεκινά νωρίτερα όταν υπάρχει:

• συγγενής πρώτου βαθμού με καρκίνο μαστού ή ωοθηκών

• γνωστή μετάλλαξη BRCA1 ή BRCA2

• ισχυρό οικογενειακό ιστορικό

• ακτινοβολία θώρακος σε νεαρή ηλικία

👉 Σε γυναίκες με συγγενή πρώτου βαθμού με καρκίνο μαστού, ο έλεγχος ξεκινά 10 χρόνια πριν από την ηλικία διάγνωσης της συγγενούς, όχι όμως πριν από τα 25 έτη.

Η παρακολούθηση μπορεί να περιλαμβάνει μαστογραφία, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία μαστών.

Αυτοεξέταση μαστών: Ένα σημαντικό εργαλείο πρόληψης

Η αυτοεξέταση βοηθά τη γυναίκα να εξοικειωθεί με το σώμα της και να εντοπίσει έγκαιρα αλλαγές.

Πότε γίνεται

• Μία φορά τον μήνα

• 5–7 ημέρες μετά την έναρξη της περιόδου

• Στην εμμηνόπαυση: την ίδια ημέρα κάθε μήνα

Τι πρέπει να προσέχετε

• Ογκίδια ή σκληρίες

• Αλλαγές στο μέγεθος ή το σχήμα

• Εισολκή δέρματος ή θηλής

• Εκκρίσεις από τη θηλή

• Ερυθρότητα ή πάχυνση δέρματος

Ανησυχητικά συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται!

Τα περισσότερα ευρήματα είναι καλοήθη, ωστόσο ορισμένα σημεία απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Ψηλαφητό ογκίδιο

• Σκληρό

• Ανώδυνο

• Με ασαφή όρια

Αλλαγές στο δέρμα

• Λακκάκια (εισολκή)

• Όψη «φλοιού πορτοκαλιού»

• Ερυθρότητα ή πάχυνση

Αλλαγές στη θηλή

• Εισολκή θηλής

• Αιματηρή έκκριση

• Επίμονη δερματίτιδα

Αλλαγές στο σχήμα του μαστού

• Ασύμμετρη διόγκωση

• Παραμόρφωση

Η έγκαιρη αξιολόγηση αυτών των συμπτωμάτων είναι καθοριστική.

Μαστογραφία ή υπερηχογράφημα μαστών;

Η επιλογή εξαρτάται από την ηλικία και την πυκνότητα του μαστού.

Μαστογραφία

• Εξέταση εκλογής μετά τα 40

• Ανιχνεύει πρώιμες αλλοιώσεις και μικροαποτιτανώσεις

Υπερηχογράφημα μαστών

• Κατάλληλο για νεότερες γυναίκες με πυκνούς μαστούς

• Συμπληρωματικό της μαστογραφίας

Ο συνδυασμός εξετάσεων αυξάνει την ακρίβεια διάγνωσης.

Παράγοντες κινδύνου για καρκίνο μαστού

Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης:

• Ηλικία άνω των 50 ετών

• Οικογενειακό ιστορικό

• Πρώιμη εμμηναρχή

• Καθυστερημένη εμμηνόπαυση

• Μη τεκνοποίηση

• Παχυσαρκία

• Κατανάλωση αλκοόλ

• Μακροχρόνια ορμονική θεραπεία

Η παρουσία παραγόντων κινδύνου απαιτεί πιο συστηματικό έλεγχο.

Υγεία μαστού στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό

Οι ορμονικές αλλαγές προκαλούν φυσιολογικές μεταβολές στους μαστούς:

• αύξηση μεγέθους

• ευαισθησία

• σκουρόχρωση θηλής

Οποιοδήποτε επίμονο ογκίδιο πρέπει να αξιολογείται, ακόμη και κατά την εγκυμοσύνη.

Τρόποι διατήρησης της υγείας του μαστού

Η πρόληψη περιλαμβάνει και υγιεινές συνήθειες:

• Διατήρηση φυσιολογικού βάρους

• Τακτική άσκηση

• Μεσογειακή διατροφή

• Περιορισμός αλκοόλ

• Διακοπή καπνίσματος

Οι επιλογές τρόπου ζωής συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου καρκίνου μαστού.

Η υγεία του μαστού βασίζεται στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την εξατομικευμένη ιατρική παρακολούθηση. Η πρώτη μαστογραφία, ο τακτικός έλεγχος μετά τα 40 και η νωρίτερη παρακολούθηση σε γυναίκες υψηλού κινδύνου αποτελούν καθοριστικά βήματα για την προστασία της γυναικείας υγείας.

Η συνεργασία με τον γυναικολόγο σας εξασφαλίζει ασφαλή και ολοκληρωμένη φροντίδα σε κάθε στάδιο της ζωής.